Arrazakeria lantzeko diseinu bat

Haurraren inguruko zenbait datu:

- Abdel, 11 urteko nigeriarra.

- Tolosako Samaniego ikastetxeko L.H 6. kurtsoan dago.

- Bere ikaskideek iraindu, baztertu eta mespreziatu egiten dute.

TUTOREAK HARTU BEHARREKO NEURRIAK:

Abdel errefortzu klase batean dagoen bitartean, tutoreak beste ikaskide guztiekin hitz egiteko aprobetxatzen du. Bullying-a zer den eta Abdelen kasuaz hitz eginez, haien iritzia eskatuko du; arazoaren jatorria bilatuz. Era berean, bullying-aren ondorio lazgarrien berri emango die. Modu honetan, ikasle guztiak Abdelen lekuan jar daitezen saiatuko da. Programa interkulturala bultzatuko du, arrazakeria guztiz baztertuz. Behin ikasleak egin dutenaz kontziente direnean, banan-banan barkamena eska diezaioten gomendatuko dut, inor derrigortu gabe. Izan ere, barkamena eska diezaioten exijitzen badie, obligazioz egingo dute; eta kontua ikasle guztiak arrazakeriaren larritasunaz kontzientziatzea da. Hau da, azalaren koloreak, hizkuntzak... hots, kultura desberdinek ez dutela pertsona bat beste bat baino gutxiago egiten.

Era berean, beste irakasleekin lantzea behar-beharrezkoa du tutoreak. Behin Abdelen kasua azalduta, irakasle bakoitzak ikusi eta bizitakoa bai eta bakoitzak duen iritzia eskatuko die. Gauzak horrela, denen artean konponbide bat bilatzen saiatuko dira. Beharrezkoa ikusiz gero, profesional baten laguntza eskatuko delarik.

Gurasoekin ere, kasuaz hitz egitea beharrezkoa da; hauek beren semearen egoera zein den jakin dezaten. Helburua gurasoak larritzea ez den arren, egoeraren berri izan behar baitute.

Generoak gidatutako hautua

Jada kurtso amaierara iritsiz, lan modularrarekin eta hezkidetzarekin buru belarri gabiltzala, aukera polita iruditu zait artikulu hau aipatzea.

Eskola segregatuak (neskak eta mutilak talde desberdinetan ikastea) eta hezkidetzan oinarritutako eskolak (neska eta mutilen arteko berdintasunera iristeko sortu zen kontzeptua) erabat kontraesanekoak diren heinean, garai gizarte berean hezkuntza alorrean garatzen ari diren pisu handiko bi faktore ditugu. Guzti honetan gizarteak eragin handia duelakoan nago, eta desberdintasun eta bereizketak honen ondorioz datozela.

Gizartea aldatzen joan den heinean, emakume eta gizonezkoen arteko berdintasuna ere aldatzen eta hobetzen joan da pixkanaka-pixkanaka. Halaber, oraindik ere asko dago egiteko eta generoen arteko bereizketak milaka izaten jarraitzen dute. Izan ere, gizon eta emakumeen arteko desberdintasunen antzera, genero rolak ere bizirik diraute; eta eragin handia dute oraindik gure gizartean. Baina desberdintasun horietako asko hezkuntzan kokatzen dira, eta hauekin amaitzeko asmoz sortu zen hain gogoko dugun hezkidetza. Sistema honek ordea, aurrera egiteko zailtasunak aurkitu ditu bidean; irakasle askok antzina ezarri ziren roletan estankaturik jarraitzen baitute. Desberdintasunak eta bazterkeriak egiten dituzte, inkontzienteki askotan. Horrela, neskak kontzentrazioarekin, hausnarketekin eta irakurketekin lotutako gaiak lantzen eta garatzen joan dira. Bien bitartean, mutilek kirola eta lehian oinarritutako mundua garatu dute. Honek guztiak, eragina izan du ikasketak aukeratzeko orduan. Datuek diotenez, neskek gizarte lanak, irakaskuntza eta erizaintza bezalako karrerak ikasten baitituzte batez ere; mutilen kasuan, logika eta zenbakiak (ingeniaritzak gehienbat)  nabarmentzen diren bitartean.

Gizartean orain arte gertatu den guztia alde batera utzi eta lehenik eta behin, neskak eta mutilek eskolan benetan zein desberdintasun dituzten hartu behar ditugu kontutan.

Tutoretzaren errubrika.

Kasuen hausnarketa

          Duela bi asteko asteazkenean, irakasle funtzioko orduan, irakasle orori bere karrera profesionalean zehar aurkeztu dakizkioken kasu eta egoera ezberdinetan bizi izan daitezken zailtasunak hausnartu genituen, horretarako taldeak bi partaidetan bananduz eta bakoitzari gai konkretu bat egokitu zitzaiolarik. Nire kasuan, Mariarekin batera, ikasleen, edota, gehienbat ume horien gurasoen partetik, irakasleek jasotako mehatsu eta tratu txarren inguruan aritu ginen.

          Geuk geure kasua gainontzeko ikaskideen aurrean aurkeztu genuen bezala, gainontzekoek ere gauza bera egin zuten, eta egia esan, oso gustora aurkitu nintzen egoera eta gertakizun ezberdinak entzuten, agian gehienbat benetan gertatutakoak zirelako eta badakidalako etorkizunean edozertarako prest egon beharko naizela eta honelakoak ezagutuz, hasiera batean ideiarik izango ez nuelarik nola jokatu behar izataren aurrean, orain defendatzen moldatu ahal izango nintzatekeenaren lasaitasuna dut.

Kasuen hausnarketa.

Duela aste batzuk klasean egin genuen kasuen hausnarketa benetan interesgarria iruditu zitzaidan. Izan ere, aztertu genituen kasuak (dolua, bullyinga, arrazakeria, irakasleari tratu txarrak leporatzea etab.) irakasle izatean gerta dakizkigukeen kasuak izan daitezke. Beraz, oso komenigarria da klasean hauek lantzea eta irtenbide posibleak ematen saiatzea; etorkizunean benetan baliagarria izan dakigukeelako.

Hunkitu ninduten hainbat kasu azaldu zituzten baina bereziki umeek jasandako bullyinga; arazo benetan larria bihur daitekeelako eta kasurik txarren txarrenean biktimak bere buruaz beste egin dezake.Beraz, arduraz ibili behar dugu umeekin bai haien jarrera aztertzen baita haiek guganako harremana aztertzen ere. Zenbaitetan beste profesional batzuen laguntza beharko dugu batzuetan ezin izango baitiogu egoerari guk bakarrik aurre egin.

Ondorio bezala zera esango nuke: oso interesgarria irduitu zaidala kasuen azterketa hau eta beste behin ere egingo nuke, lehen aipatu bezala, etorkizunean oso baliagarria gerta dakigukeelako.

Klaseko hausnarketa

Duela aste pare bat klasea bi zatitan banatu eta talde bakoitzean irakasle batek aurki ditzakeen egoera ezberdinez hitz egin genuen. Jarduera aberasgarria izan zen guztiz, izan ere, inoiz ez dakigu zenekin topa gaitezkeen; eta beraz, komeni da irizpide batzuk aurretik ondo finkaturik izatea, egoera hauetan nola esku hartu jakiteko.

Tratu txarren kasua da beharbada gehien ematen dena; izan ere, honen barnean sartzen dira etxeko tratu txarrak, ikaskideen artean gertatzen direnak edo ikasle-irakasle (eta alderantziz) artekoak. Halere, beste hainbat puntu ere ikusi genituen: arrazakeria, dolua, gurasoen banaketa, gurasoekin elkarrizketak…etab.

Edozein momentutan gerta dakizkigukeen arazoak dira hauek guztiak; eta nola jokatu zaila gerta dakigukeen arren, betiere konponbide hoberena ematen saiatuko gara. Baina, horretarako, oso komenigarria litzateke adibidez pedagogo nahiz psikologoen laguntza izatea.

Tutoretzaren bideoa.

Tutorizazio kasua

Kasua

• Asier, 11 urteko tolosarra.
• Lehen Hezkuntza 6. mailako ikaslea.
• Neskekin ibiltzeko joera eta mutilek gaitzetsi egiten dute bere izaeragatik.

Gidoia

• Ongietorria gurasoei.
• Elkarrizketa informal batean sartu giroa erlaxatua izan dadin.
• Umearen egoera akademikoa zertxobait azaldu.
• Arazoaren muina azaldu.
• Gurasoen iritzia egoerari buruz.
• Konponbideak ematen saiatu.
• Gurasoei galderak egiteko epea eman.
• Bilera gehiago egitera gonbidatu.
• Agurtu.

Role Playing-aren hausnarketa

Atzo bertan egin genituen tutorizazioaren inguruko Role Playing-ak. Gure taldeak bi paper bete behar izan zituen, alde batetik turorearena eta bestetik gurasoena. Tutore izatea Alaiari tokatu zitzaion eta honek egindako grabazioan gurasoak Gonzalo eta Andoni izan ziren. Guraso izatea berriz Jokin eta Maialeni egokitu zitzaien gure taldean eta kasu honetan beraien semearen tutorearekin, hau da Gaizkarekin, izan zuten elkarrizketa. Liburutegiko gela itxietan eta magisteritzako txoko batean egin genituen grabazioak eta positiboki baloratzen ditugu biak ere. Gustura sentitu ginen elkarrizketan eta giro erlaxatu batean burutu genituen, hasi aurreko urduritasunak albo batean utzi eta paperean sartzea lortu genuen. 

Ariketa honen bidez irakaslearen tutorizaioen garrantziaz ohartu gara, bai eta irakasleak eta gurasoek izan behar duten harreman zuzenaz ere. Irakaslea haurraren arazo batetaz jabetzen den unean arazoaren analisia egitea beharrezkoa du eta beharrezkoa izanez gero neurriak hartu edota gurasoei honen berri eman. Irakaslea ez bada haurraren arazoez ohartzen ez da irakasle ona izango, izan ere arazo hori handitzen joan daiteke eta haurrak bere garapenean zailtasun ugari izan ditzazke.

Tutorizazioetako elkarrizketak ondo prestatzea da irakaslearen lana, gurasoekin elkartzen den momentuan argi izan behar du hauei esan beharrekoa eta nola esan. Gurasoen egoera (bananduta dauden edo ez, musulmanak diren, etxean arazoak dituzten...) kontuan hartu beharreko irizpidea da. Irakasleak ez du egia ezkutatu behar eta arazoa bere osotasunean azaltzea nahitaezkoa du.

"Irakasleek orain halako bi irabazi behar lukete eta erdia lan egin"

          Augusto Cury, hezkuntzarengan interes eta erakarpen berezia sentitzen duen psikiatra brasildarra da; matematikak, geografia eta zientziak bezalako betiko irakasgaiak alde batera utziz, haurren sormen eta imajinazioan enfokatzen duelarik ume ororen nahitaezko edukazioa eta sozializazioa. Gaur egungo hezkuntza sistemaren kritika zuzena egiten du, gehiegizko informazioak humanitatea osoki itotzera eramaten duelarik, horren lekuan, irakasleek duten garrantzia goraipatu eta sustatu beharko litzatekeenean eta baita guraso-seme arteko harremana estutu ere.

          Azken urteotan asko komentatu izan da irakasleak autoritatea galtzen ari direla, eta hori konpontzeko, legeaz baliatzea planteatu dute. Hau sinestezina egiten zaio Augustori, oso gutxi hausnartutako erabaki bat dela uste baitu. Errua ez da irakasleena inondik inora, ezta ikasleena ere. Haurrek sindrome berri bat pairatu dute, pentsamendu azeleratuaren sindromea hain zuzen. Umeak produktuen eta zerbitzuen kontsumitzaile bihurtu dira, eta ez ideien eta sentsibilitateen kontsumitzaile. Hau ulertzeko adibide garbi bat: iraganean, 200 urte behar izaten ziren  liburuetako informazio kopurua bikoizteko, eta gaur egun aldiz, bost urtez behin bikoizten da. Honek guztiak, agresibitatea, antsietatea eta estresa eragiten du, eta baita legeen aurrean errespetu falta bat, baina hori ez da konpontzen arazo bat beste arazo batekin estaliz.

          Zalantzarik gabe, irakasleak gehiago baloratu beharko lirateke, errespetatuagoak izan beharko lirateke, orain halako bi irabazi beharko lukete eta erdia lan egin, duintasunez tratatuak eta askatasun gehiagorekin. Irakasleak ez daude hor umeak kontrolatzeko, hauen garuna estimulatzeko eta pentsatzeko artea haratago eramateko baizik. Benetan generazio tamalgarri bat ari gara formatzen eta honek ondorio txarrak izango ditu etorkizunean, konpontzeko zailak izango direnak. Hemen gurasoek dute zerikusi handia. Egia da ez dela batere erraza autoritatearen eta sentsibilitatearen artean puntu orekatu bat aurkitzea, baina hori da lortu beharrekoa. Harreman estua izatea ezinbestekoa da, gurasoen irudi erreal bat bizitzeko, euren lorpenez gain, frustrazio eta akatsak ere gogoan izateko.

          Beste kontu garrantzitsu bat guraso eta irakasleen arteko harremana da. Gaur egun bizi gareneko gizarte honen erruz, mehatxu, bortizkeri eta biolentzia kasuak ematera heldu dira gurasoen partetik. Hemen ere, estresa, agresibitatea eta horrelakoak daude nabarmen. Guraso "on" batek opari asko emango dizkio bere semeari. Baina benetan ona dek guraso batek bere bizitzako esperientzia mota guztiak emango dizkio jakitera bere semeari, nolako munduak itxaroten dion jakin dezan. Hau konpontzeko honakoak izan beharko lirateke kontuan besteak beste: ematen ikasi behar dugu, ordainetan zer jasoko dugun pentsatu gabe, ulertu beharra daukagu min ematen duen pertsona baten atzean min hartu duen pertsona bat dagoela, besteekin ez dugu zorrotz jokatu behar, malguagoak izaten jakinik, eta garrantzitsuenetako bat, gure akatsak onartzen jakin behar dugu.

          Gaur egun, zazpi urteko haur batek informazio gehiago dauka, erromatar enperadore batek zeukana baino. Baina informazio horiek ez dira ezagutza bihurtu, ezagutza ez da esperientzia bihurtu eta esperientzia hori ezta jakindurian ere. Informazio gehiegi horrek estresa eta ezinegona bezalako sintomak sortzen ditu. Lehen aipatutako Pentsamendu Azeleratuaren Sindromea. Buruko mina, giharretakoa, kontzentrazio falta, asegabetasun kronikoa, haserrekortasuna, emozio gorabeherak, arauak gutxiesten dituzte... eta hori guztia produktuak eta zerbitzuak neurrigabe kontsumituz kanporatzen dute. Diktadore bihurtzen dira, gauza guztiak berehala lortu nahirik.

           Horri konponbide bat emateko jarraitu beharreko pausoetako batzuk umeak naturarekin kontaktuan gehiago jartzea izango litzateke besteak beste. Taldelan eta eskulanak gehiagotan burutu, musika entzun. Musikaren inguruan, genero klasikoa oso ona da pentsamendu azeleratu hori frenatzeko, eta orregaitik, irakaslea azalpenak ematen ari den bitartean, musika jarrita edukitzea aproposa izango litzateke. Esertzerakoan ere, mahaiak erdizirkulo formak jartzea komeni da. Bi akzio arrunt hauekin soilik, haurren eta irakasleen estresa erdira murriztuko litzateke. Pentsamenduaren tresna garatzean dago gakoa, izan ere, datuak gordetzeko gaitasuna mugatua da garun batean, baina pentsatzeko eta sortzeko gaitasuna amaiezina da.

          Augustoren kasuan, hiru alaba ditu izugarri maite dituenak eta hauekin praktikan jartzen du bere ikuspegia. Askotan bere akatsak onartu behar izaten ditu, adibide bat jarriz, behin bere alaba batek leporatu ziona. Bere kontsultan paziente gehiegi hartzen omen zituen bere ustetan eta hori entzutean, esandakoan erreparatu eta arrazoi zuela esanez, jaramon egin zion.

         Ona hemen ARTIKULOA

Finlandiako hezkuntza sistema

Hik Hasi aldizkarian Finlandiako hezkuntzaren inguruko artikulu interesgarri hau aurkitu dut.

Azken urte hauetan PISA eta modu honetako azterketen datuek erakutsi dute Finlandia hezkuntza mailan munduko herrialderik eredugarrienetariko bat dela. Hiru urtez behin egiten da azterketa hau. Lehena 2000. urtean egin zen eta 43 herrialdetako egoera aztertu zuen, bigarrena 2003an burutu zen eta 41 herrialderen datuekin eta 2006an 58 herrialdek parte hartu zuten. Azterketa honetan irakurmena, matematika eta zientzietako gaitasunak neurtzen die 15 urteko ikasleei. Orain arte egindako emaitzak ikusirik, Finlandiako eskola sistemak lortu ditu emaitzarik onenak, bizitzarako garrantzitsuak diren ezagutza eta gaitasunei lotutako konpetentzia klabeetan batez ere. Aipatzekoa da Finlandiak munduko alfabetatze tasarik altuena duela, hau %100a delarik. 

Datuak ikusirik argi dago Finlandia herrialde eredugarria dela gainontzeko herrialdeentzat. Bertako hezkuntza sistema orekatua da eta hutsune gutxi azaltzen ditu. Hori dela eta, nire ustez herrialde honetako hezkuntza sistema nolakoa den aztertu eta bertatik ereduak hartuz gurea hobetu beharko litzatekeela, emaitzek erakusten duten moduan zer hobetua badago eta. 

Bertan aipatzen du beste zenbait daturen artean, Finlandian ez dagoela Haur Hezkuntzarik, 0-6 urte bitarteko haurrak hezkuntza sistematik at daudela eta hori dela eta gurasoak arduratzen direla urte horietan oinarrizko baloreak transmititzeaz. Beraz, hauek 6 urterekin eskolaratzen direnerako balore horien berri dute eta irakaslearen lana ezagutzak transmititzea da. Bitxia iruditu zait bertako haurren gehiengoa, %98a hain zuzen ere, 6 urterekin eskolaratzen direla jakitea. Euskal Autonomia Erkidegoan geroz eta lehenago hasten dira haurrak eskolan, batez ere gurasoek lana eta familia konpaginatzeko dituzten arazoen ondorioz. 0-2 urterarte haurtzaindegiak ditugu eta jarraian haur hezkuntza hiru urtez. Gurasoak haurren hezkuntzan parte hartzea garrantzizkoa dela uste dut eta Finlandian hori bultzatzen dute. 

Bestalde, bertako irakasleek ez dituzte hemengo askok dituzten arazoak. Autoritatea dute irakasle hauek eta ikasleek hauek errespetatzen dituzte. Irakasle eta ikasleek dituzten harremanak ere beste herrialdeetakoak baino sendoagoak dira. Irakasle eta gurasoak ere harremanetan egoten dira baina aipatzekoa da tutoretza orduetan bakarrik elkartu daitezkeela hauek eta tutoretza ordu hauek kurtso hasieran zehazten zaizkie guraso guztiei horrela gurasoak eskolan eskua sartzea eragozten da.

Dokumental honetan arrakastaren ezaugarriak zein diren azaltzen du:

u

Elkarrizketaren taldeko hausnarketa

Irakasleari eginiko elkarrizketan zenbait ondorio atera ahal izan genituen. Hasteko, nahiz eta unibertsitatean gauza asko ikasten diren, gurasoekiko harremanak gehiago landu beharko lirateke. Izan ere, gaur egun parte hartze gehiago dute ez baitago irakasleekiko nahikoa konfidantza.

Bestalde, lehenengo egunetik autoritatea ezartzea behar-beharrezkoa da. Izan ere, gaur egungo umeek ez dute ia errespeturik, eta honen bidez, pertsona helduekiko errespetua sustatzea lortuko litzateke. Irakasleak enpatia izan behar du eta ume guztiei eztie berdin tratatu behar, denak ez baitituzte gaitasun berak eta bakoitzak bere erritmoa dauka. Honekin loturik, umeei gure gertutasuna erakutsi behar diegu eta beraien konfidantza indartzen saiatu. Beste alde batetik, irakasle orok nahitaezko duen eginkizun bat, ikasitakoa eguneraturik mantentzea da, eta baita pixkanaka jakintza berriak bereganatuz. Gainera, aipatu behar dugu ere, gure taldeko zenbait kidek eskola txikietan ikasi zutela eta argi dago hauetan irakaslearekiko harremana estuagoa dela.

Metodologiari dagokionez, irakasleek, ikasleengandik ere ikasi genezakela esan ziguten guztiek eta inprobisazioaren garrantzian sakondu zuen batek, inoiz ezin daitekelako klasean zeren aurrean aurki daiteken jakin. Kurtsoen arteko metodologia aldatu beharra dagoela ere azpimarratu ziguten, garai berrietako beharrei eta talde desberdinei egokituz eta moldatuz, oso garrantzitsua izanik ikasleen autonomia garatzea. Izan ere, ikasleekin klaseak moldatu eta adostu behar direla aipatu ziguten, gustoko dituzun gauzak hobeto irakatsi ahal izateko, giro hobea sortuz eta kooperazioa landuz.

Beraz, konklusioz, esan dezakegu oso baliagarriak izan zaizkigula elkarrizketak eta baita hiruron artean egindako hausnarketak ere. Garrantzitsuena, ikusi genuenez, hezkuntza, ikasleak etorkizuneko ikasketetarako, lanerako eta pertsona bezala hezitzeko dela baieztatuz.

Ikuspegi praktikoa barneratu dugu irakaslegoari buruz, askotan klasean edo unibertsitatean lantzen ez diren kontzeptuak barneratuz, baina batez ere baieztapen bat azpimarratuz: "lana ondo egiteko, lana gustokoa izan behar da".

Hezkidetza, detaile sutilen indarra.

Modulo lanerako informazioa bilatzen ari nintzela artukulu interesgarri honekin egin nuen topo. Bertan hezkidetzaz hitz egiten du eta dio normaltzat duguna zalantzan jarzea ezinbestekoa dela aurrera egiteko. Argi dago neska eta mutilak elkartzea ez dela hezkidetza. Izan ere, eskola mistoa sortzerakoan ez ziren kontuan hartu zer ekar zezakeen biak espazio berean sartzea gizarte sexista batean gaudenean. Honen aurrean eskolak bizitzarako baliogarri diren balio guztiak integratu behar lituzke bai gizonezko zein emakumezkoei lotutakoak; hau izango bailitzateke benetan berdintasunerako heziketa eskaintzea. Honez gain, pertsonarentzat zein diren gaitasun positiboak eta horiek lantzea ere beharrezkoa da, kontuan hartuta gaitasun batzuetan sexu batekoak bestekoak baino "entrenatuago" daudela. Modu honetara, generoak eta bere mugak behingoz gainditzeko bideak zabalduko dira.

Nortasuna "zizelkatzeko" tailerra izan beharko luke eskolak. Geure burua hobeto ulertzen laguntzeko eta ikusteko zertan garen eder eta zein den gure ahalmena, eta zer nahi dugun aldatu. Gainera eskolak harreman onak sortzeko lekua izan beharko luke baita gatazkak konpontzeko entrenalekua ere.
Ikasgaian ikasi dugun moduan zenbait artikuluren bidez, irakasleek kasu gehiago egiten diete mutilei neskei baino. Mutilek taldean protagonista izateko beharra dutelako baina protagonista menperatzailearena, gizartean hala ikusten baitute. Neskei arduratsuak izatea eskatzen zaie eta zerbait lortzeko ahalegin handia egin beharra dutela; mutilei berriz, espektatiba handiak jartzen zaizkie. Batzuk diote arrazoi hau dela eskola porrotaren zergatia. Nire ustez hau ez da arrazoi bakarra izango baina kontuan hartu behar da genero ereduek noraino baldintzatzen dituzten espektatibak.
Honez gain irakasleen prestakuntzari ere arreta jarri behar diogu eta hori lantzeko lehenik elkarbizitza landu behar da arauak taldetik bertatik ateraz, talde horren beharren arabera.

Kasuen hausnarketa

Pasa berri den asteazken honetako klasean taldeka ikasgelan sortzen diren arazo ezberdinei buruzko informazioa eman genion elkarri. Hainbat egoera eta arazoen inguruan hausnartu genuen, bullyna, dolua, higiene falta, gurasoekin harremanak... Gai guztiak eskola eremuan ematen direnen ingurukoak ziren eta egia esan arazo hauek egunerokotasunean eta maiztasun handiz gertatzen direnez garrantzitsua da gogoeta bat egitea honen inguruan irakasle izaten garenerako arazo hauei nola aurre egin jakin dezagun. Niri pertsonalki gehien hunkitu zidan gaia Uxuek azaldu zuena izan zen, berak irakasleari eginiko elkarrizketan jakin zuen egoera honen berri, kontua da duela urte batzuk irakasle honek higiene arazoak zituen neska bat izan zuela gelan, zorriak zituen eta zikin eta erropa zarpailekin joaten zen eskolara. Irakasleak zerbait egin beharra zuela eta neska dutxatzea erabaki zuen behin eta jarraian ama etorri zitzaion kexaka, azkenean arazoa etxetik zetorrela ikusi zuen etxean arazo ekonomiko larriak zituztelako. Kasu honetan bezala nire ustez etxean izaten dutela jatorria eskolan gertatzen diren arazo gehienek gaur egun etxean ez delako heziketa egokia ematen.

Irakasleari tratu txarrak leporatzearen inguruan

Bi kasuren  bidez aztertu dugu gai hau

•          Lehen kasua Ibizako ikastetxe batean gertatu zen. Bertan hamalau urteko bi ikasle liskarrean hasi ziren, irakasleak hau ikusirik banantzen saiatu zen hauetako bati banantzeko bizkarretik heldu zion. Ikasleak mehatsuekin eta ostikadekin erantzun zion. Ikasleak etxean gertatutakoa kontatu zuenean amak salaketa jarri zion irakasleari. Kasua epaileen esku geratu zen eta epaileak irakaslea errugabea zela esan zuen.
•          Bigarren kasua Beasaingo mutil batena da. Mutil honek eskolan emaitza txarrak ateratzen zituen baina gurasoek ez zuten ulertzen izan ere semeak liburutegira joaten zela esaten zien. Gurasoek irakaslearen lana zalantzan jarri zuten behin eta berriro beraien semea defendatuz. Gurasoek ez zioten salaketarik ipini irakasleari, mutila konturatu zen gaizki egiten ari zela eta gurasoei egia kontatu baitzien.

         Ibizako kasuan arazoaren muina etxean sortzen delakoan gaude. Izan ere, etxeetan jada ez dago komunikaziorik; gurasoek apenas dute denbora euren seme-alabei entzuteko, eta nekatuegi daude etxearen antolamendua mantendu nahiz euren rola betetzeko. Bikotekide biek, kanpoan lan egiten duten heinean, ez dute heziketaren ardura beraien gain hartu nahi eta irakasleen esku uzten dute liskarrak saihesteko asmoz; azken finean, erosoagoa baita. Sarritan gurasoek beraien haurrek baino jarrera okerragoak hartzen dituzte eta ez dira ohartzen eredu izan beharko liratekeela beraien seme-alabentzat. Irakaslearen lana gutxiesten dute, hauen lana zalantzan jarriz eta beraien haurren arazo eta porrotak berari leporatuz.

Gure ustez irakasleak egoera hauek sahiesteko ondorengo pautak jarraitu beharko lituzke:

-  Gurasoei ikasleen egunerokotasunaren berri eman

-  Hasieratik irakasle-guraso harremana zein izango den garbi azaldu behar da (Finlandiako kasua)

-  Ikasleekin harremanak sustatu

-  Etxeko arazoak albo batera uzten lagundu behar zaie

Rosenthalen esperimentuari buruzko iruzkina

Benetan interesgarria iruditu zaidan testua izan da Hans zaldiaren kasua azaltzen duena. Irakurtzen ari nintzen heinean, harriturik utzi nau zaldiak zuen gaitasun hori, izan ere, gutxien espero nuena izan da erantzunera hurbiltzen zenean kolpeak emateari uzten ziola, galdera egin zion pertsonaren keinu eta mugimenduen arabera iristen zelarik ondorio horretara.

Hortik atera daiteken konklusioa harrigarria da, bigarren plano batean hainbat bat gauza transmititzeko joera izan dezakegulako konturatu gabe. Alde batetik oso baliagarria izan daitekeela esan dezakegu, Rosenthalen esperimentuari esker iritsitako ondoriora, hau da, nahiz eta ikasleen artean maila bera egon, talde bateko irakasleari espektatiba hobeak ematean, bigarren plano horretan seinale positiboak bidaltzen ari da ikasleei eta horrela hauen errendimendua hobetzen da. Baina horrek funtzionatu dezan gauzak ongi egin behar dira, bestela guztiz aurkakoa gertatzeko arriskua dagoelako. Ikasle talde normalarekiko zituzten espektatibak ez zirenez horren onak, irakasleek ikuspuntu baxuago batetik hartzen ituzten hauen emaitzak.

Oso baliagarria izan daiteken emaitza da Rosenthalen esperimentu horretatik ateratakoa, baina modu aproposean erabiltzen jakinda soilik, horrela, irakasleei bere ikasleekiko espektatiba onak izango dituztela zin egitearekin, hauen errendimendua areagotu daiteke.

Rosenthalen esperimentuari buruzko iruzkina

       Artikulu bitxia iruditu zait, bertan Robert Rosenthal matematiketako irakasleak eginiko esperimentua agertzen duena, eta zer pentsa sortu dit zalantzarik gabe. Zaldi baten adibidea jarriz hitz egiteko gaitasunik izan gabe ere informazioa transmititu daitekeela esaten du testuak. Artikulu hau irakurri aurretik ia ezinezkoa iruditzen zitzaidan zaldiak gizakiok transmititutakoa ulertzeko gai izatea, baina hau irakurri ondoren zaldiren batekin topo egiten badut zihur nago hauekin komunikatzen saiatuko naizela.

       Bestalde, ikastetxe batean eginiko esperimentu baten berri ere ematen du. Bertan ikasgela bat bitan banatzen da, irakasle bati ikasle oso azkarrak dituela esaten diete eta besteari aldiz ikasle normalak dituela, nahiz eta hauen artean ez desberdintasunik izan. Ikasturtea amaitzean emaitzek argi erakusten dute ikasle azkarrenen taldeak aurrerapen handiagoa izan duela. Horrela, esan genezake garrantzitsua dela ikasle guztietan sinistea espektatibak alde batera utzita, guztiek berdin tratatuak izateko eskubidea dutelako, bai eta beraien gaitasunak ahalik eta gehien garatzeko ere. Irakasle izaten naizenean badakit hau ez dela erreza izango, beti egongo delako batenbat gustuko ez duzuna, baina nire ustez baliotsuagoa da jakinduria handia duenarekin aurrera pauso handiak ematea baino ezinean dabilenari besteen parera iristen laguntzea.

Rosenthalen esperimentuari buruzko iruzkina

Oso artikulu interesgarria iruditu zait; bai Clever Hansen efektua sortu zuen zaldiaren istorioarengatik eta baita Rosenthal-ek eginiko ikerketari begira ere. Askotan ez gara ohartzen hitz egin gabe ere, informazio asko transmititzeko gai garela; eta horregatik, erabat harriturik uzten gaituzte esaterako, gure etorkizuna atzematen dabiltzan horiek. Harrigarria da hau zaldi bati esker ondorioztatzea, baina, are harrigarriagoa iruditu zait zaldi bat gizakiok transmititzen dugun hori jasotzeko gai izatea. Azken finean, guk uste baino gehiago transmititzen dugula da kontua, eta horri ahalik eta probetxu gehien ateratzen saiatu beharko ginatekeela.

Bestetik, Rosenthal-ek eginiko esperimentuari esker, gure espektatibek eragiten diguten jarrera inkontzientea ezagutu dut. Izan ere, inkontzienteki ezberdin tratatzen dugu jendea euretariko bakoitzaz espero dugunaren arabera. Era berean, inoiz ohartu gabea nintzen, norbaitengan espero dudanak zenbat eragin dezakeen bere errendimenduan; eta hau oso garrantzitsua da irakasle batengan. Argi dago, ikasleekiko izango ditugun aurre-iritziak kontrolatzen ikasi beharko dugula, bestela euren errendimenduan eragin negatibo latzak izan baititzake. Beraz, saiatu beharrean gaude ikasle guztiengan espektatiba altuak jartzen, euren motibazioa eta beraz errendimendua ahalik eta hoberena izan dadin.

Experimento de Robert Rosenthal artikuluari buruzko iritzia.

Artikuluak argi erakusten du alde batetik, zenbateraino komunika dezakegu ez berbalki (askotan hitz eginez baino gehiago) eta bestetik, besteengan edukiko ditugun expektatibak benetan erabakikorrak izango direla. Izan ere, gure expektatiben arabera jarrera desberdina izango dugu pertsonekin. Horregatik, oso garrantzitsua da expektatiba hauetan ez erortzea eta gure kasuan, irakasle izatean, are gutxiago. Alabaina, ume guztiek eskubide berberak dituzte eta modu desberdinean tratatzen baditugu (ikasle onak indartuz eta ikasle txarrak alde batera utziz) haien arteko desberdintasunak handiagotu egingo dira eta horrek ondorio txarrak ekarriko ditugu berarekin: gaizki dijoaztenak desmotibatu egingo dira eta askok eta askok, ikasketak alde batera utziko dituzte. Beraz, saia gaitezen denak berdin tratatzen eta guztiengan expektatiba baikorrak izaten, aukera berdintasuna eman dadin.

Irakasleari tratu txarrak leporatzearen inguruan...

                Irakasleari egin nion elkarrizketan irten zen gai bat izan zen irakasleari tratu txarrak leporatzearena. Honen inguruko albiste baten bila, duela gutxi gertatutako gertakari bat azaltzen duen artikulu bat bilatu dut.

                Albiste honek kontatzen duenaren arabera, bi ikasle nerabe jotzen hasi ziren klasea amaitu bezain pronto. Irakasleak hau ikusi bezain laster, bi mutilak apartatzen hasi zen, gainean zegoen mutikoari bizkar aldetik helduz.  Hamalau urteko mutil hau irakasleari ostikadak ematen hasi zen eta Guardia Zibilaren aurrean salatuko zuenarekin mehatxatzen hasi. Mutikoaren amak, honen aurrean, irakaslea salatu zuen.

                Epailea berandu xamar konturatu zen ordea benetan gertatutakoaz; eta beraz, barkamena eskatu dio irakasleari. Amari ere gogor egin dio hitz, irakaslea eskertu beharrean salatzeagatik.

                Irakasle askok bizi izan duten injustizien adibide bat dugu hau.Irakasle garenean zein punturaino sar gaitezkeenaren inguruan hausnartzeko bide ematen diguna. Harrigarria eta lotsagarria da ama honek duen jarrera; baina zoritxarrez, esan beharra dago gaur egungo guraso askok dutena dela: ikasleak jokabide txarra izan eta gurasoek aurpegia ateratzea, gertaeraren ezagutzarik ia izan gabe. Benetan, lotsagarria da.
             Bestetik, irakasle honek behar izan duen gainerako irakasleen babesa esanguratsua da. Ez dut kasu honetan beste irakasleek izan duten jarreraren berri; baina esan nahiko nuke, elkarrizketatutako irakasleak esan zidan antzera, edozein arazoren aurrean, irakasleak bat eginik eta elkarturik egon behar luketela.  Arazoa azkarrago eta hobekiago konpon dadin eta irakaslea bakarrik senti ez dadin.

Irakaslearekin ikasitakoa

• Pazientzia handiko pertsona izatea behar-beharrezkoa dela.
• Lan asko egin behar dela klaseak prestatzen (gaur egun liburetatik ez, proiektuen bitartez).
• Gurasoak ere hor daudela kontutan izatea; eurekin harremanetan egonik, arazoak nahiz lorpenak kontatzeko.
• Berrikuntzetara moldatzen eta birziklatzen jakitea (teknologien kasua adibide argia) oso garrantzitsua dela.
• Haur bakoitza ezagutzea garrantzitsua dela.
• Lanbidea, umeak gustatu behar zaizkizula.
• Ikasleen mailan jarri eta gauzak eurak ulertzeko moduan azaltzen jakitea uste baino zailagoa dela.
• Haurrei entzun eta dituzten arazoez ohartzea garrantzitsua dela.
• Materiei buruzko ezagutzez gain, irakaslearen baitan daudela arauak, baloreak…
•  Umeak gaur egun asko aldatu direla, irakasleenganako jarrera nahiz euren ikaskideenganakoa.
• Umeenganako jarreran oreka bat bilatu behar dela, errespetua eduki behar dizute baina beldurrik ez.